Written by: jnadmin
10-3-2010

De vorige keer, wil de achterste rij blijven opletten, zijn we volgens mij gebleven bij de geboorte van de gotiek in Saint-Denis. Heel goed voorste rij, bij meneer Suger. Dat was de abt die de muren van het koor van de oude abdij liet openbreken om het licht binnen te laten. Ook wel de mur diaphane genoemd, maar wees gerust: dat is geen examenvraag. Zijn jullie in Parijs – en dat gaat een keer gebeuren – dan is een bezoek aan Saint-Denis zeer zeker de moeite waard. Niet in de laatste plaats omdat in deze kathedraal, die pas in 1966 als zodanig is gewijd, de meeste Franse koningen begraven liggen, met de bijbehorende pracht en praal.

Van begin tot eind
Dat allemaal overigens terzijde. Terug naar de les – en wel het volgende dat handig is om te onthouden: de gotiek heeft niet kort geduurd. Een eeuw of vier, vijf maar liefst. Naast de regionale verschillen, waarover we volgens mij de vorige keer ook al spraken, is er in de loop van die tijd wel wat veranderd. Wat begon bij de vroeggotiek en doorliep naar de klassieke gotiek, mondde achtereenvolgens uit in de rayonnante en de flamboyante gotiek en tegen het eind – toen het eigenlijk allang niet meer kon – deed de laatgotiek zijn intrede. Met alle uitwassen die een stroming nu eenmaal heeft aan het eind van haar life cycle, zoals dat tegenwoordig schijnt te heten.

Een dijk van een kathedraal
Maar laten we het bij de voorbeelden houden van hoe het wel moet. Dan kom je al snel in Chartres terecht. De Notre Dame in Parijs mag dan als gotische kathedraal jaarlijks de meeste bezoekers trekken, de mooiste is en blijft natuurlijk de naamgenoot in Chartres, waarvan de bouw in 1194 begon. Dit is namelijk een dijk van een kathedraal. Tamelijk snel gebouwd – binnen dertig jaar – zodat er weinig stilistische rariteiten zijn te bekennen. Bovendien heeft het gebouw het geweld van de reformatie (16e eeuw) en de revolutie (18e eeuw) vrijwel ongeschonden doorstaan, terwijl ook de hervormingsdrift van de geestelijkheid binnen de perken is gebleven. En die was – geloof het of niet – vaak nog erger dan wat de hugenoten en de sansculottes uithaalden.

Het bleu de Chartres
Om het samen te vatten: de Notre Dame van Chartres is een indrukwekkende basiliekkerk. Enerzijds doordat het gebouw een voorname harmonie uitstraalt, anderzijds door de fantastische verzameling originele 12e- en 13e-eeuwse glas-in-loodramen. Het bleu de Chartres – zo maken ze dat tegenwoordig niet meer. Dat ga ik niet allemaal beschrijven, dat moeten jullie gewoon gaan zien.

Busladingen toeristen
De kathedraal is voor de stad een kaskraker. Een bezoek aan de Notre Dame de Chartres staat op het curriculum van elke Franse middelbare school en ook de Japanners en Italianen zijn er dol op. Busladingen worden er doorheen gejaagd, maar wees gerust: ze blijven meestal niet langer dan een halfuur, daarna heb je de kerk weer voor jezelf. Gelukkig is de kathedraal – in tegenstelling tot veel collega-gebouwen – nog gewoon als parochiekerk in gebruik. Dat kan tot mooie taferelen leiden als hordes toeristen – op redelijke afstand, dat wel – van een uitvaartmis foto- en filmopnamen willen maken voor hun familie en vrienden in Tokio en Rome.

Gaat dat zien
Chartres wordt dus gewoon goed verkocht. Maar ze hebben ook wel wat om aan te prijzen. De kathedraal is een bouwwerk van superlatieven. Zo heeft het de grootste crypte en de meeste originele glas-in-loodramen van alle Franse kerken. Veel architectonische vernieuwingen werden hier geïntroduceerd: gekantonneerde pijlers, dubbele lancetvensters onder een oculus, viervoudige in plaats van zesledige gewelven, de eerste geïntegreerde luchtbogen – allemaal aspecten die jullie gewoon in een encyclopedie, al dan niet op internet, kunnen opzoeken. Bovendien is het beeldhouwwerk niet alleen van oneindige schoonheid, maar zijn verreweg de meeste van de 4000 beelden ook nog origineel. De stad Chartres stopt, met steun van de Franse staat, tientallen miljoenen in de toekomst van het gebouw. Tussen 2009 en 2014 staat bijvoorbeeld het reinigen van de gehele binnenkant op het programma. Het hoogkoor is inmiddels klaar – gaat dat zien. Of anders over vier jaar. Dan loop ik er ook weer rond. (oj)

Trackback Print

Location: Blogs Wereld

Your name:
Title:
Comment:
Security Code Enter the code shown above in the box below
Add Comment    Cancel