Contact | Home | Inloggen   | Zoeken
 
Wereld
Het weblog van Jager & Neyndorff, tekstschrijvers. Gedachten en ideeën, klanten en markten, taal en teken, zakelijke interesses en particuliere passies, van eigen hand of door gastauteurs.
 
feb 3

Written by: jnadmin
3-2-2010

Stel dat de regering, bijvoorbeeld een kabinet Wilders, zou besluiten om een Uitspraakwet in te voeren. Een wet, die regelt hoe we Nederlandse woorden moeten uitspreken. Naleving van de uitspraakregels is verplicht voor politici, ambtenaren, studenten en scholieren. Al hun mondelinge communicatie moet aan de wettelijk voorgeschreven uitspraakregels voldoen: aan het loket en de telefoon, op school, tijdens vergaderingen, colleges en mondelinge examens.

De Spellingwet is raar
Ondenkbaar? En de Spellingwet dan? Ook in deze wet regelt de staat hoe wij woorden moeten verwerken, zij het niet mondeling, maar schriftelijk. Naleving van de regels is verplicht voor ambtenaren, studenten en scholieren. Alle overheidsdossiers, alle examens, alle scripties, alle school- en studieboeken moeten aan de Spellingwet voldoen. Dat de wet zot is, of ten minste afwijkend, zeker in deze tijden van deregulering, wordt bevestigd door het feit dat het Nederlands op de ganse wereld de enige taal is waarvan de spelling door de staat in een systeem is vastgelegd.

De Spellingwet is contraproductief
Laten we vaststellen dat ons spellingssysteem niet vitaler of duurzamer is dan, laten we zeggen, dat van het Engels. Laten we ook vaststellen dat we in Nederland zeker niet beter spellen dan, laten we zeggen, Engelstaligen. Laten we tot slot vaststellen dat scholieren en studenten veel moeite hebben met het leren van de spelling. Bovendien dragen ze hun gebrekkige vaardigheden op dit vlak al decennialang over op de volgende generatie. Laten we, kortom, vaststellen dat de Spellingwet niet heeft geleid tot een superieure spellingbeheersing en ook niet tot een hoge mate van uniformiteit in de dagelijkse spellingpraktijk.

De Spellingwet heeft foute uitgangspunten
Waarom hebben we die Spellingwet dan nog? Ooit zullen wijze staatsmannen het nodig hebben geacht om in het Nederlandse taalgebied uniformiteit in schrijfwijzen af te dwingen. Misschien zijn er nog meer redenen, maar de onderliggende gedachte kan niet anders zijn dan dat de wereld en de mensen en dus ook hun taal maakbaar zijn, en wel van staatswege. En dat taal eigenlijk een soort wiskunde is. Taal is echter geen wiskunde, en spelling evenmin. De taal wordt gemaakt, gesproken en geschreven door mensen van vlees en bloed. Naar het systeem daarachter moet de taalwetenschap zeker onderzoek doen. Maar de staat moet niet eerst een systeem bedenken en vervolgens verwachten en vaak zelfs eisen dat mensen zich ernaar schikken.

De Spellingwet is onnodig
Ja maar, hoor ik al veel bezorgde mensen door elkaar roepen, straks begint iedereen fonetisch te spellen. Of zoiets. Straks doet iedereen maar wat. Beste mensen, daar gaat het helemaal niet om. Spellen, net als ademhalen, kun je zelf. Een kwestie van af en toe een krant en een boek lezen. Daar, in woordenboeken en in het oude taalboekje van de basisschool vind je alles wat je moet weten om te kunnen spellen. Daar heb je geen wet voor nodig. Kijk naar het Engelse taalgebied: oneindig veel groter dan het Nederlandse, maar ze maken zich er niet druk over soms grote taalvariaties. Niet alleen tussen geografische gebieden, maar ook tussen generaties. Misschien maakt dat deze taal juist zo krachtig en dynamisch.

Kortom
Kortom, de Spellingwet mag weg. De regels die we nodig hebben, ontstaan vanzelf in de dagelijkse praktijk: op internet, in kranten, in bladen, in boeken. De gemene deler daarvan komt terecht in woordenboeken en taalboekjes, samengesteld door gezaghebbende wetenschapsmensen. Zo gebeurt het overal. Maar niet bij ons. (rn)


Felix van de Laar: “Nee, spelling is geen overheidstaak. Laten de Nederlandstalige schrijvers, dichters en vertalers maar uitmaken wat het beste is. De Nederlandse Spellingwet is een anachronistisch keurslijf: afschaffen die hap. De fictie dat de betekenis van elk woord vaststaat, dat er maar één juiste uitspraak is en dat maar één schrijfwijze de juiste spelling zou zijn, moet snel de wereld uit.”

Tags:

30 comments so far...

Re: Weg met de Spellingwet

Geheel eens met de stelling.

By Wouter on   3-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Is er weer een nieuwe spellingswet of gaat het weer eens om het oeverloze gelul van altijd? Een wet heeft wellicht weinig zin, sancties zullen wel meevallen, maar goede spelling vind ik wel nuttig. Ergens moet je toch kunnen opzoeken wat de juiste spelwijze is bij twijfel. Het groene boekje vond ik altijd heel bruikbaar daarbij, wet of geen wet. Of je die spelling regelmatig moet herzien en met welke frequentie (frekwentie?) dan lijkt me weer een hele andere discussie.

By Wouter (een andere) on   4-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Regels zijn nuttig, maar dan wel als leidraad. Niet als het regelhuis waarmee we sinds 1995 zijn opgescheept en dat in 2005 helemaal werd dichtgespijkerd. Het is een gotspe dat zo'n prescriptief stelsel in 'heavy-duty'-uitvoering nog altijd 'Leidraad' wordt genoemd.

By Mattijs on   4-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Mee eens! Weg met die wet. Taal en spelling leeft en beweegt, dat moet je niet in een wet proppen. Houd je aan de basisregels en wees verder vrij om creatief te zijn.

By Bruno on   5-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Ik pleit voor een strenge Spellingwet, zij het dat de spelling zelf vrij moet zijn van de strapatsen die de spellingcommissies vertoonden in hun laatste twee Groene Boekjes. De ontwikkeling van de taal maar aan de dagelijkse gebruikers over laten, leidt tot een armoedig en kaal Nederlands. Dat scholieren en studenten veel moeite hebben met het leren van de spelling is niet iets waarin men berusten moet. Wel eens gehoord van blokken?

By AadWagenaar on   5-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Waarom is het eigenlijk Spellingwet en spellingssysteem? Mijn gevoel zegt dat het Spellingswet - met tussen-s dus - moet zijn, maar de naam van de wet zelf fout schrijven zal helemaal wel superstrafbaar zijn. Dat lijkt me trouwens precies het probleem met die wet. Die heeft toch alleen zin als de mensen die hem overtreden sancties worden opgelegd? Wie gaat dat allemaal controleren? En kan er dan eigenlijk niet meteen een wet tegen saaie teksten komen? Lijkt me veel beter. Niet alleen voor ambtenaren en studenten, maar gewoon voor iedereen. Ook binnen het bedrijfsleven is er sterke behoefte aan zo'n wet, want daar wordt echt heel veel getypt op een dag en het merendeel van al die teksten is onleesbaar van saaiheid en door het hoge bullshitbingo-gehalte. En dan moet er ook een Meldpunt Saaie Teksten komen, waar we mensen die saaie teksten schrijven kunnen aangeven, zodat ze een bekeuring krijgen. Want ze hoeven van mij niet meteen naar de gevangenis. Als ze het maar nooit meer doen.

By charlotte on   5-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Gisteren hoorde ik dat 'hun' binnenkort als correct Nederlands zal worden doorgevoerd in een zin als: 'hun zeiden'. Althans die discussie is gaande. Voorstanders zeggen dat 'hun' duidelijk naar mensen refereert in plaats van bijvoorbeeld naar objecten. Om die reden en omdat veel mensen het gebruiken, zou het geaccepteerd moeten worden als ABN. Ook zeggen zij dat taal zich aan moet passen aan de mensheid en niet andersom. Zelf vind ik 'hun' doorvoeren als correct Nederlands pure luiheid en verloedering van de Nederlandse taal. Niet doen dus...

By Dina-Perla on   5-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Voor een goede spelling hebben we geen wet nodig. Laat de taal zich maar ontwikkelen door verschillende vormen van communicatie. Systemen leiden tot bepaald gedrag, maar daar kan je geen spelling mee afdwingen.
Weg met de systemen en leve de subversieve denkers.

By Jules on   5-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Een spellingwet ?? Dat lijkt me maar niets. Veel te zwaar ! Ik vind het groene boekje al haast te betuttelend. Een voorkeurspelling is richtinggevend genoeg.

By Wilma on   5-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

voor een groepsblog dat lichtelijk stilgevallen is, schreef ik (tussen 24 oktober 2005 en 13 juni 2008) een paar artikelen tegen de wanprodukten van de nederlandse taalkurie, voorzien van een enigszins afwijkend voorstel om de ingezakte hoofdkussens wat op te schudden - die artikelen zijn op "htpp://www.de-proefpers.nl/spel/" bij elkaar gebracht.

By thony van gerwen on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

in het webadres is een fout geslopen, het moet natuurlijk zijn: "http://www.de-proefpers.nl/spel/"

By thony van gerwen on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

in het webadres is een fout geslopen, het moet natuurlijk zijn: "http://www.de-proefpers.nl/spel/"

By thony van gerwen on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Dina-Perla, als een taalverandering 'wordt doorgevoerd', ben ik daar uit principe tegen. Dat is de strekking van mijn betoog tegen de Spellingwet. Een verandering kan hooguit worden geaccepteerd, nadat deze in de samenleving manifest is geworden. De overheid moet daar niet in sturen. Dat 'hun hebben' ooit acceptabel wordt, is goed mogelijk. Maar waarom zou dat taalverloedering zijn?

By Ruud Neyndorff on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Dina-Perla, er heeft helemaal niemand iets te zeggen over de juistheid van 'hun hebben'. Er zijn gewoon een paar taalkundigen die er onderzoek naar hebben gedaan; ze constateren dat het onuitroeibaar is en dat er een logisch systeem achter 'hun hebben' zit. Ze zeggen niet dat het goedgekeurd moet worden. Er IS geen instantie die grammaticale zaken mag bepalen; dat doen we met z'n allen als taalgebruikers. Het is dus slecht te vergelijken met spellingkwesties.
Wat dat betreft denk ik dat de Spellingwet enerzijds handig is: ergens moeten er afspraken zijn over de kaders waarbinnen we de schrijfwijze van woorden houden. Anderzijds is het fout en niet meer van deze tijd om dat van bovenaf met een wet te doen. Het zouden iets lossere afspraken met alle belangrijke partijen moeten zijn: onderwijs, media, uitgeverijen, onder coördinatie van professionals (en dan geen kamergeleerden). Een soort lossere mengeling van de regels van de witte en de groene spelling met een soort basiswoordenlijst erachter die best wat variatie toelaat en waar iedereen z'n eigen versie van mag aanhouden. Dat is een stuk minder krampachtig. En je verkleint dan de kans dat de kloof tussen regels en praktijk onoverbrugbaar wordt.

By Wouter (een derde!) on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

1: de associatie met een hypothetische Uitspraakwet van het kabinet Wilders is wel erg makkelijk en suggestief
2:het is helemaal niet raar dat Nederland als enige land ter wereld een Spellingwet heeft, dat is juist iets om trots op te zijn, die wet staat symbool voor de waarde die wij aan onze taal (zouden moeten) hechten
3: de Spellingwet is niet contraproductief en moet niet worden afgeschaft. Hij kan juist dienen om het huidige spellingssysteem vast te leggen en daarmee een einde te maken aan al dat geklooi met zogenaamde spellingshervormingen. En ja, die regels moet men dan wel leren en toepassen.
4:Natuurlijk is taal geen wiskunde, dat is een open deur. Maar dat is geen argument om die wet dan maar af te schaffen. Als het criterium voor het opstellen van een wet is dat het onderwerp van zo`n wet digitaal moet zijn zouden de meeste wetten moeten worden afgeschaft.
5:dat de Spellingwet onnodig is is ook al zo`n drogreden. Anoloog aan die redenering kun je dan ook de strafwet op moord wel afschaffen, immers, moord is verboden en er wordt desondanks maar raak gemoord.

By Arie Sterkenburg on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Dat zou niet zo gek zijn, een Uitspraakwet. Maar dan wel een met sancties. Gewoon, een boete van 10 euri per keer voor iedere overtreding in het openbaar. Jammer aleen dat een gemiddelde politieagent het verschil niet hoort, maar daar hebben we cursussen voor. Natuurlijk ben ik ook Trots op Nederlands. Daarom zeg ik: afblijven van die wet! Ik ben echt geen Wilders-fan, maar hij heeft wel een paar hele zinnige ideeën.

By Gerrit H on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

@ arie: er vielen me twee woorden op (in punt 2), namelijk "(zouden moeten)" - dat lijkt me juist één van de problemen waar nederland van bovenaf mee worstelt: het gemak waarmee te pas en vooral te onpas overal het nederlands vervangen wordt door nieuw-nederlands (voorheen engels) geeft in het geheel niet de boodschap af, dat we trots zijn op onze eigen taal.
als de taalkurie-leden dan ook nog als volledig motorisch gestoorden dat nieuw-nederlands naar willekeur in een onzinnig keurslijf frotten: 'googlen' moet geschreven worden als goochelen (alleen met een andere -g-), het voltooid deelwoord van 'deleten' moet gedeletuttuttut zijn (en hoe spreek je dat dan uit?), dan hoef je je niet af te vragen, waarom de spellingwet nergens over gaat en nergens anders thuishoort dan in de afvalbak - de leden van de taalkurie mogen van mij betreft rustig achter de geraniums en sansevieria's gaan zitten om naar buiten te kijken, naar waar het echte leven zich afspeelt.

By thony van gerwen on   6-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Ik ben het heel erg eens met Charlotte m.b.t. saaie teksten. Als foutieve spelling een functie heeft om een tekst minder saai te maken dan moet dat juist beloond worden. Ik pleit dan ook voor de instelling van een branchegerichte honoreringscommissie die niet-saaie teksten beoordeelt. Mensen die b.v. vijf maal een gekwalificeerde niet-saaie tekst hebben geschreven zouden een beloning moeten krijgen. Hierbij kan gedacht worden aan: een korting op de hondenbelasting of 's nachts 5 kilometer p.u. te hard mogen rijden op een doodstille B-weg waar je maar 70 mag of een kwartier vissen in een vijver met een visverbod of onder begeiding van een geestelijke een politieagent onheus bejegenen in een afgesloten, geisoleerde ruimte of een van overheiswege betaalde cursus reto-romaans. Andere beloningen kan ik mij zo snel niet voorstellen, maar wellicht weet iemand nog iets stimulerends om saaie teksten uit te bannen.

By Udo Roberti on   7-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

In vervolg op mijn eerdere reactie, mijn eigenlijke bezwaar tegen het afschaffen van de spellingwet is, kort gezegd, dat niemand last heeft van die wet en er dus niemand zit te wachten op het afschaffen ervan. Discussie over al dan niet afschaffen is slechts interessant voor een handjevol betrokkenen, maar de overgrote meerderheid weet niet eens van het bestaan van die wet, laat staan dat ze er een oordeel over heeft. Er staan geen sacties op overtreding en er is geen handhaving en daarmee is het vooral een symbool wet. Afschaffen is een hoop gedoe en kost handenvol geld dat beter kan worden besteed, bijvoorbeeld ter financiering van bovenstaande voorstellen van Udo Roberti.

By Arie Sterkenburg on   7-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Nee Arie, veel mensen hebben last van de Spellingwet en de belachelijk ingewikkelde regels die daarbij horen. Dat geldt vooral voor kinderen, die de regels moeten leren op school, maar daar al jarenlang niet in slagen. Bovendien heeft de wet een uitvoeringsorganisatie, de Taalunie met bijbehorend Taaluniversum, die geld kost, maar niks toevoegt aan het werk dat het Genootschap Onze Taal en onafhankelijke taalautoriteiten als Jan Renkema al sinds jaar en dag doen. Ook de Taalunie kan dus weg en het geld dat we daarmee besparen, kan terug naar Onze Taal. Dat geld is Onze Taal namelijk ontnomen toen ze zich keerde tegen de laatste spellingsherziening (ihk van de Spellingwet). Dus sancties zijn er wel degelijk, en die worden kennelijk zelfs gericht tegen een club die hele gezonde ideeën heeft over taal.

By Ruud Neyndorff on   7-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Nee Ruud, zonder die wet zouden onze kinderen ook de spellingsregels moeten leren. Die regels staan los van de wet, dat die regels wellicht ingewikkeld zijn komt niet doordat ze in een wet vastliggen, maar doordat ze naar hun aard ingewikkeld zijn. De franse taal heeft een vergelijkbaar ingewikkelde grammatica en spelling en in Frankrijk moeten de kinderen dus, net als hier, regels leren om hun moedertaal goed te leren beheersen. Dat de spelling van hun taal niet bij wet is vastgelegd leidt er niet toe dat franse kinderen makkelijker leren spellen dan nederlandse kinderen.

By Arie Sterkenburg on   7-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Spellingregels moeten een middel zijn om goed met elkaar te kunnen communiceren en vooral geen doel op zichzelf worden. Een wet die 'heilig' wordt verklaard voldoet niet aan dit criterium.

By Esther Dunning on   8-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Beste Arie, de Spellingwet maakt onze spellingregels wel degelijk nodeloos ingewikkeld. (Anders gezegd: natuurlijk zouden kinderen hier ook zonder Spellingwet spellingregels moeten leren. Alleen, zo beweer ik, zouden die regels dan een stuk eenvoudiger zijn.) Voor een onderbouwing daarvan verwijs ik graag naar mijn geleerde collega Mattijs, die elders op deze site, onder het tabblad Taaladviezen, Nieuwe Spelling, zijn deskundige mening daarover met ons deelt.

By Ruud Neyndorff on   8-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Dina-Perla, zie ook NRC Next van vandaag, pagina 17. We moeten wat democratischer leren denken als het om taal gaat.

By Ruud Neyndorff on   8-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet, gewoon doen

nou nou, wat een levendige discussie, waarom staat de oudste reactie bovenaan? niet beter andersom....?
een spellingsWET is a priori ongezond, en dat heeft te maken met het woord WET. ik ben voor een spelling advies, waarvan mag worden afgeweken in de onderlinge correspondentie tussen alle denkbare partijen.
Ik kan wel begrijpen dat voor overheden en scholen een spellingREGELING geldt. En grote kans dat er dan beter onderling wordt gecommuniceerd als er meer tijd voor begeleiding vrij komt.
sofar

By ed van Dijk on   8-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Waarde Ruud, het punt is dat het niet die wet is die de spellingregels ingewikkeld maakt. Als die regels zouden worden vereenvoudigd (Stel!) dan worden die vereenvoudigde regels wet. Jouw bezwaar zou zich dus op de regels moeten richten, door het op die wet te richten heb je het verkeerde doel in het vizier.

By Arie Sterkenburg on   8-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Beste Arie, het is niet mogelijk om de spellingregels fundamenteel te vereenvoudigen zonder de wet aan te passen. En dat is - om jouw argumenten te herhalen - een heel gedoe en kostbaar. Dus kunnen we die wet net zo goed afschaffen. Doen we dat niet, dan blijven we zitten met spellingregels die geen mens snapt en naleeft, maar waarvoor we wel een kostbare uitvoeringsorganisatie in stand moeten houden.

By Ruud Neyndorff on   9-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

En dan zeker alle uitingen weer herschrijven bij een nieuwe wet, weg ermee.

Het is niet pannenkoekenrestaurant, maar pankoekenrestaurant als pannekoeken niet mag.

By Steven on   10-2-2010

Re: Weg met de Spellingwet

Ik zeg correct spellen of quilhalen die rakkers - zelfde geldt voor ambtelijk taalgebruik en ontwijkende dwaalteksten (foutloos geschreven of niet) mooi schrijven is de kunst #leukerkunnenwehetnietmaken http://www.twitter.com/marcusvanwely - tags quilhalen, ambtenaren, taalgebruik, spelling, twitter

By Marcus van Wely on   10-2-2010

mijn handtekening heb je

Ik ben al jaren de draad kwijt met spellen. En ondertussen redigeer en schrijf ik me suf :). Gelukkig ben ik geen ambtenaar. Dan zou mijn social media-taalgebruik mij nog eens de kop gaan kosten.

By Marije Nubé on   15-2-2010

Your name:
Title:
Comment:
Security Code
Enter the code shown above in the box below
Add Comment    Cancel  
 
There are no categories in this blog.
 
 
 
 
Hoe hoog is jouw taaltolerantie?

Je kunt er de klok op gelijk zetten: mensen die verontwaardigd in de pen klimmen vanwege een abject taalverschijnsel dat ze kort geleden hebben gesignaleerd en sindsdien ‘alarmerend’ in omvang hebben zien toenemen. Zijn deze poortwachters de scherpe waarnemers van taalverandering in haar volle, niet te stuiten werking? Leggen ze de vinger op de zere plek van grillige taalmodes? Of is er iets anders aan de hand? Lees verder op ons blog...

 
Een groen plein

Het groen op ons plein houdt er de moed nog in. Kijk verder op ons fotoblog...