Klik hier om naar de website van Jager & Neyndorff te gaan.      januari 2009 Alweer een nieuwsbrief? En dan ook nog over taal? Kan het saaier? Kalm maar. Alleen de luchtige kant van het taalnieuws komt hier voorbij: vooral het kleinere taalverdriet en soms ook een sprankje taalvreugde. Verder in dit oernummer een paar flauwe taaltips, een veel te moeilijke taalpuzzel met goedkope prijzen en andere bladvulling. Graag tot volgende maand. Commentaar is ondertussen van harte welkom.   Oud + fout = nieuw Woord van het jaar. Welk jaar? Vorige maand werd de Verkiezing Woord van het Jaar 2008 gehouden. Winnaar was ‘swaffelen’; volgens velen het karakteristiekste nieuwe woord van 2008. Dus niet een melige variatie op het thema Obama: obamaniak, obamanisch-depressief. Ook niks leuks met de economische crisis. Maar wel een woord dat al meer dan honderd jaar in het Woordenboek der Nederlandsche Taal blijkt te staan, namelijk ‘zwaffelen’, alleen nu verkeerd gespeld door een vmbo-puber op Youtube. Dat wordt nog wat, als we elke spelfout gaan verheffen tot neologisme. Slowakije voert de euro in Zware boetes voor taalmisdadigers In België en Nederland hebben we wetten die voorschrijven hoe we moeten spellen, maar het kan altijd erger. In Slowakije bijvoorbeeld wil de regering overtreders van taalregels beboeten. Nu ze sinds 1 januari daar ook de euro hebben, worden sancties in die munt opgelegd. De hoogste boete is € 5000. Welke zware taalmisdaad je daarvoor op je geweten moet hebben, is bij ons niet bekend. Achter het wetsvoorstel gaat het aloude geleuter schuil: verval van de taalcultuur en te grote invloed van het Engels. Moe word je ervan. Sport & spelling Pijnlijke spelfout Sport heeft niks met politiek te maken, maar ook niet met taal. Neem Jonathan Legear, stervoetballer bij RSC Anderlecht, die onlangs een spelfout op zijn onderarm liet tatoeëren. De bedoeling was om de bekende oneliner van Julius Caesar veni, vidi, vici te laten zetten, ofwel: ik kwam, zag en overwon. In plaats daarvan beitelde de tattoo-artist vini, vidi, vici in de huid, wat meer met wijn te maken heeft. De tatoeïst viel trouwens weinig te verwijten; Legear zelf had de spreuk nogal slordig opgegoogeld. ‘Beste Taalmeester’ Lezersvraag: ‘u hebt’ of ‘u heeft’? Mag allebei. Maar wees consequent: gebruik de varianten niet door elkaar. En wissel ook niet van persoonsvorm. Bijvoorbeeld: kies je voor ‘u hebt’ (tweede persoon), zeg dan ook ‘u bent’, ‘u kunt’ en ‘u zult’. Maar kies je voor ‘u heeft’ (derde persoon), zeg dan ook ‘u is’, ‘u kan’ en ‘u zal’. In Nederland klinkt dat nogal Vlaams. Daarom ons advies aan vraagsteller Liduine Hermans van Studio A in Den Haag: beide zijn goed, maar ‘u hebt’ is beter. (Behalve als je uit Vlaanderen komt, want dan heeft ‘u heeft’ de voorkeur.) Meer weten? Waar komt dat woord vandaan? Witbier lekkerder dan tarwebier Witbier: lekker hoor, vooral in de zomer op een terras. Goeie naam ook, want frisser en lichter dan een gewoon biertje. Fout! Witbier komt van het Duitse Weizenbier (tarwebier), maar is met de verkeerde klank- en betekenisassociaties overgenomen in het Nederlands. Gelukkig maar: tarwebier smaakt vast minder. Spreuk van de maand Hoe gewichtiger een woord, des te platter de gedachte die eronder ligt. Hoe hoort het eigenlijk? Schrijven en praten met mes en vork Zeggen we [auto] of [oto]? In Den Haag ervaren nette mensen de [au]-uitspraak als ordinair. Soms verwijzen ze naar de vermeende Franse oorsprong ‘automobile’, uitgesproken met een [o]. Er is echter één Haagse dame die er anders over denkt: de Koningin. Zij sprak op tv van een [auto]. Maar ja, zij heeft gymnasium gehad en weet dus dat het Griekse woord ‘autos’ wordt uitgesproken met [au]. Daarentegen spreken haar kinderen en neefjes consequent van een [oto]. Maar ja. Dus hoe het nou hoort…? Catchphrases, oneliners, soundbites en andere dingen die voorbijgaan Het geheim dat je deelt met de rest van Nederland Wie geen tv kijkt, vereenzaamt. Op je werk snap je dan namelijk niks van het samenzweerderig uitwisselen van ‘goejemoggel’ of ‘how deep is your dip’. Deze kreten - catchphrases, oneliners of soundbites genoemd door deskundigen - verschijnen net zo snel in het spraakgebruik als ze eruit verdwijnen. Wie ze ‘op de werkvloer’ niet beheerst, valt buiten de groep. Eigen schuld. Had je de reclame maar niet moeten wegzappen. Of gewoon tv moeten kijken, net als de rest van Nederland. In plaats van weer met je neus in de boeken te zitten. Professor! Speel vals en win Iedereen een 10 voor het Groot Dictee Als paddenstoelen schieten ze uit de grond: het ene nog Grotere Dictee der Nederlandse Taal dan het andere. Van Dronten tot Drachten vertonen hoogwaardigheidsbekleders hun spellingskunsten ten overstaan van de lokale media. Voor wie de volgende keer niet in het openbaar wil afgaan, hebben we een tip: volg eerst stiekem een spellingstraining. Dat kan tegenwoordig goedkoop, snel en online. Meer weten? Even je Nederlands opfrissen Taalfouten? In ons bedrijf gebeurd dat zelden Het onderwijs van het Nederlands is al dertig jaar een ramp. Het trieste resultaat is dagelijks zichtbaar in de brieven en e-mails van veel managers en professionals. Maken hun organisaties zich dan geen zorgen over de schade die kromtaal en taalblunders veroorzaken? Bijvoorbeeld aan het moeizaam opgebouwde imago van betrouwbaarheid en zorgvuldigheid? Stuur die mensen gewoon naar een workshop: een halve dag, gericht op de onderwerpen waar ze moeite mee hebben. Iedereen weer bij, blij en weinig tijd kwijt. Meer weten? Prijsvraag Is taal wiskunde? Ook al denken ze er bij de Nederlandse Taalunie anders over, taal is géén wiskunde. Dat bewijst bijvoorbeeld: "De whisky is op, maar bier en wijn is er genoeg." Een zin die in vele Nederlandse huiskamers dagelijks te horen is. Niks mis mee. Toch de vraag waarom we niet zeggen: “Er zijn genoeg bier en wijn”? Onder de beste antwoorden verloten we drie kookboeken Topkoks voor Thuiskoks 2 (waarvan de opbrengst naar kinderen in Malawi gaat). Meedoen? Reacties Wil je reageren? Graag! Hier kun je ook je vragen aan de Taalmeester kwijt. Wijzigen Deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Of een adres toevoegen? Klik hier.